حسين جربزه دار

۱۳۹۲ مرداد ۲۱, دوشنبه

معرفی کتاب: آیین نگارش تاریخ

آیین نگارش تاریخ، رساله ای از یاد رفته، به قلم استاد رشید یاسمی پس از 77 سال با پاره ای اصلاحات و اضافات به سعی و کوشش عبدالکریم جربزه دار توسط انتشارات اساطیر منتشر شد.

کتاب حاضر در بر گیرنده پنج مقدمه از عبدالکریم جربزه دار درباره رشید یاسمی و کتاب حاضر،استاد جلال الدین همایی درباره رشید یاسمی، استاد احمد سمیعی گیلانی درباره کتاب حاضر، استاد بدیع الزمان فروزانفر درباره نحوه پدید آمدن کتاب و در نهایت شخص مولف می باشد.

پس از مقدمات موصوف، متن کتاب که مشتمل بر پنج فصل کلیات، انتقاد تاریخی، تدوین تاریخی، ساختمان تاریخ و موثرات تاریخی می باشد پیش روی خواننده قرار می گیرد.

فصل اول، کلیات ، به شرح الفاظ واصطلاحات و مبانی و اصولی پرداخته است که به اسلوب تحقیق تاریخی تعلق دارند. فصل دوم، انتقاد تاریخی ، مطالب مربوط به کاربرد قواعد سنجش صحت و سقم و قوت و ضعف اخبار و اسناد و تعدیل و ترجیح آنها را مطرح می سازد. در فصل سوم ، تدوین تاریخ ، جهات افتراق مواد تاریخی و مواد علوم تجربی نشان داده می شود. و اما فصل چهارم، ساختمان تاریخ ، به چیدمان وقایع تاریخی در زمان و مکان خود اختصاص دارد و مولف در این فصل مورخ را به ایجاز و مختصر گویی و در عین حال دقت در نگارش تاریخ دعوت می کند. در نهایت در فصل آخر، موثرات تاریخی ، نخست به مساله بینش الهی اشاره می کند و در ادامه اسباب حوادث تاریخی را به امور مادی و معنوی و پاره ای قوانین تقسیم کرده و کتاب خود را پایان می دهد.

کتاب حاضر در نگاه اول کم حجم و فشرده می نماید اما به قول استاد احمد سمیعی پر مطلب و جامع الاطراف است و به قولی دیگر قلیل الحجم ولی کثیر الغنم می باشد. کتاب مزبور نخستین تالیفی است که در سال 1316 در این رشته صورت پذیرفته است و پس از بیش از هفتاد سال به نظر، همچنان منحصر به فرد می باشد و به قول عبدالکریم جربزه دار: " ... و با اینکه هفتاد وپنج سال از زمان نگارش آن می گذرد هنوز که هنوز است جامع ترین، کامل ترین و در عین حال موجزترین تالیف است در نوع خود و در آن بدایع و ظرایفی آمده است که نه تنها برای آن روزگار بلکه برای امروزه روز هم تازگی دارد..."

غلامرضا رشید یاسمی فرزند محمد ولی خان میر پنج گورانی در 1275 در کرمانشاه متولد شد. تحصیلات خود را در کرمانشاه و تهران انجام داد و به زبان و ادبیات فرانسه، انگلیسی، عربی و پهلوی آشنایی یافت و از سال 1312 در دانشگاه تهران به سمت استادی تاریخ انتخاب شد. او علاوه بر مقالات متعدد، ترجمه ها و تحقیقات بسیار دارد. از آثار او می توان به: ترجمه کتاب های ایران در زمان ساسانیان اثر کریستین سن، چنگیزخان اثر هارولد لمب و تصحیح دواوین مسعود سعد،ابن یمین و سلمان ساوجی اشاره کرد. او علاوه بر ادبیات و تاریخ با منطق و فلسفه و کلام نیز آشنایی داشته و شعر نیز می سرود. رشید یاسمی در سال 1330 در گذشت.

در پایان خالی از لطف نیست اگر قسمتی از مقدمه شادروان رشید یاسمی درباره تاریخ را نقل کنم : "بعضی از ظرفا تاریخ را تاریک گفته اند از جهت این که دسترسی به اخبار واقعی آن نیست و جوینده باید در ظلمات ایام به جست و جوی وقایع پراکنده عمری بگذراند. این مشابهت لفظی میان تاریخ و تاریک وقتی قوت می گیرد که کسی بخواهد قوانین و قواعدی برای تاریخ کشف کند و مانند سایر علوم نوامیس اصلی تاریخ را بیابد و بشناسد."

۱۳۹۲ مرداد ۱۳, یکشنبه

معرفی کتاب: نقطویان یا پسیخانیان

نقطویان یا پسیخانیان، عنوان کتابی است تالیف دکتر محمدصادق کیا که انتشارات اساطیر آن را منتشر نموده است.
نقطویان یا پسیخانیان فرقه ای از درویشان عهد صفوی بودند. این فرقه توسط محمود پسیخانی گیلانی، که خود پیش تر از مریدان فضل الله استرآبادی (بنیاد دهنده فرقه حروفیه) بود،در سال 800 قمری تاسیس گردید و پیروانی در شهرهای قزوین، اصفهان، اصطهبانات فارس و خصوصا کاشان داشت.
اینان را از این رو نقطوی خوانند که پیدایش و آفرینش همه چیز را از خاک می دانند و آن را نقطه می خوانند. همچنین در گزارش آیات قرآن و یکسان نمودن آن با سخنان خود علاوه بر حروف و شمار آنها از نقطه حروف الفبا نیز بهره می جستند.
نقطویان عالم را قدیم دانسته و منکر خدا بودند چرا که وجود خداوند را به عقل آدمی غیر قابل اثبات دانسته و هر آنچه را که غیر عقلی باشد حکم به وجودش نمی دهند. آنان مبدا اشیاء را ذات مربع می گویند که عبارت از روح انسان است. نقطویان خود را خدا می دانند و می گویند که تا خود را نشناخته اند ، بنده و پس از شناخت خود ، خدا هستند و از این رو به جای دو جمله کلیدی : " بسم الله الرحمن الرحیم " و " لیس کمثله شیء " از جملات : " استعین بنفسک الذی لا اله الا هو" و "انا مرکب المبین" استفاده می کنند و این " مرکب المبین " در واقع آدمی یا همان انسان کامل است که مورد پرستش قرار می گیرد.
نقطویان معتقد به تناسخ بوده و رستاخیز، بهشت، دوزخ و حیات پس از مرگ را منکر بودند. آنان معتقدند که اگر آدمی کامل نشود روح او که باقی موجود است، پس از مرگ در مراتب معدنی،نباتی و حیوانی در نزول است و در واقع جهنم همین تنزلات است و اگر کامل شود به افلاک و ستارگان صعود می کند و بقای جاودانی حاصل کرده که همانا بهشت است.

آنان عناصر اربعه را واجب الوجود دانسته و برای خورشید تقدسی قائل بوده و آن را قبله خود دانسته و به سوی آن مراسم عبادی و نیایش به جای می آوردند.
محمود پسیخانی پیروان خود را تشویق به تجردگرایی کرده، لیکن ازدواج در بین پیروان این فرقه ممنوع نبوده است. آنان که مجرد بودند را واحد و متاهلین را امین می گفتند.

محمود پسیخانی که گرایشات ایران گرایانه و باورهای هزاره ای دارد و گوشه چشمی هم به تشیع دوخته خود را مهدی موعود دانسته و معتقد بود با آمدن وی دور عجم که هشت هزار سال خواهد بود آغاز شده است. او شانزده کتاب و هزارویک رساله نوشته که مهم ترین آنها با نام میزان و در درجه دوم کتاب مفاتیح الغیوب در دسترس می باشند. او قرآن مجید و سخنان پیامبر اسلام را برابر با اندیشه و اعتقادات خود تفسیر نموده است.

این فرقه با نام های دیگری چون: اهل نقطه، نقطه، محمودیه، تناسخیه، واحدیه و امناء شناخته می شود.برخی پیروان شناخته شده این فرقه عبارتند از:ابوالقاسم امری،محمد شریف آملی،محمد مومن ادائی،غالب دهلوی،شجاع کاشی،باقر خرده کاشانی،فارغ تبریزی،غزالی مشهدی،علی اکبر تشبیهی،عرفی شیرازی ،کوثری اردبیلی ،مومن استرآبادی،زلالی خوانساری و عبادالله کاشانی.

و اما درباره کتاب حاضر: کتاب حاضر در واقع مشتمل بر دو بخش می باشد. مولف پس از آوردن مقدمه مختصر خود درباره عقاید نقطویان، در بخش نخست با بهره گیری از متون تاریخی و تذکره های فارسی از جمله:دبستان مذاهب، تذکره نصرآبادی، خلاصه الاشعار، ماثر رحیمی، تذکره عرفات العاشقین، روضه الصفا ناصری، در یتیم، تاریخ جلال منجم یزدی، شمع انجمن،تاریخ گیلان و ... اطلاعات پراکنده ای را که درباره فرقه نقطوی و پیروان این فرقه در آثار موصوف، موجود می باشد را استخراج نموده، که از لا به لای آنها پاره ای از مسائل عقیدتی نقطویان مشخص می باشد. هر چند که غالب سطور یافت شده علیه و در رد نقطویان است. بخش دوم کتاب گزیده ای از دو متن خطی نقطوی است، که اولی در واقع پرسش و پاسخی است که شاید بین شخص محمود پسیخانی و یکی از مریدان یا پیروان ادیان دیگر انجام شده و مبین اندیشه ها و سخنان نقطویان و تفاسیر ایشان از آیات قرآن و سخنان پیامبر اسلام است.

مولف کتاب دکتر محمدصادق کیا، زبان شناس و شاعر، در سال 1299ش در تهران به دنیا آمد. پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی و متوسطه، در رشته زبان و ادبیات فارسی به تحصیل پرداخت و پس از اتمام آن در سال 1323 از رساله دکتری خود با موضوع "تصحیح متن منظوم به نام نصاب طبری" دفاع کرده و به اخذ درجه دکتری نائل آمد. ایشان در ادامه به عنوان استاد زبان و ادبیات پهلوی در دانشگاه تهران مشغول به فعالیت شد و در تاسیس فرهنگستان زبان ایران و پژوهشگاه گویش های ایرانی نقش فعال داشت. از ایشان ده ها مقاله و کتاب در زمینه زبان های باستانی،ادبیات فارسی و گویش ها به جای مانده است.ایشان در سال 1380ش درگذشت.

ذکر این نکته شایسته است که درباره نقطویان،کتاب دیگری با نام جنبش نقطویه که حاوی 14 مقاله درباره حروفیه و نقطویه است به قلم استاد علیرضا ذکاوتی قراگزلو، توسط انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب منتشر شده است.
در پایان ذکر یک قطعه شعر نقطوی از ابوالقاسم امری که با در نظر گرفتن روایت منسوب حضرت علی(ع) ، "انا نقطه تحت الباء" ،سروده شده خالی از لطف نیست:

نقطه عشق شاه مردان است هر که اورا شناخت مرد آن است
اوست اصل وجود موجودات نزد آن کس که اهل عرفان است
"انا نقطه" کلام آن شاه است نقطه اصل نام قرآن است
حرف از نقطه می شود پیدا گرچه اصل کلام یزدان است
نقطه تحت باء بسم الله شاه مردان علی عمران است

۱۳۹۱ شهریور ۱۷, جمعه

معرفی کتاب: بینش اساطیری

" بینش اساطیری "، عنوان کتابی است تالیف دکتر داریوش شایگان که انتشارات اساطیر آن را منتشر نموده است. این کتاب مشتمل بر چهار فصل می باشد.فصل نخست که هم نام با نام کتاب می باشد از لفظ بینش و لزوم استفاده از آن در حوزه اسطوره پژوهی سخن می گوید و در ادامه از واژه اسطوره(میت)، نقطه مرکزی هستی، تجلی نومن(موجود ماورای طبیعی)، هماهنگی اضداد، تجلی هنر در نومن، برخورد با نومن و مظهر تمامیت و ناخودآگاه من سخن می گوید. فصل دوم به مبانی اساسی بینش اساطیری پرداخته و سخن از نظام خاص اساطیری، بعد اتصال، علیت در بینش اساطیری، تقارن معنی دار و همدمی سحرآمیز می گوید.فصل سوم و چهارم این کتاب نیز به بررسی مفهوم زمان و مکان در بینش اساطیری پرداخته است.

۱۳۹۱ شهریور ۱۶, پنجشنبه

معرفی کتاب : بیست مقاله قزوینی جلد اول و دوم

کتاب حاضر، بیست مقاله قزوینی ، که سال های بسیار دور در قالب دو کتاب مجزا (دو جلد) و به کوشش استاد ابراهیم پورداود و استاد عباس اقبال آشتیانی منتشر شده بود،توسط انتشارات اساطیر و در قالب یک جلد به زینت طبع آراسته گردیده است. این کتاب در بر گیرنده مقالاتی از میرزا محمد خان بن عبدالوهاب قزوینی است. موضوع این مقالات ادبی،تاریخی و کتابشناسی می باشد و اهمیت آنها تا بدانجا بود که استاد پورداود در بمبئی مبادرت به چاپ جلد نخست و بعد ها استاد عباس اقبال جلد دوم آن را منتشر ساخت.

محمد بن عبدالوهاب بن عبدالعلی قزوینی معروف به علامه قزوینی از محققان و دانشمندان معاصر که در سال 1256 هجری شمسی در تهران متولد شد. تحصیلات متداول را مانند صرف و نحو، فقه ، کلام و حکمت نزد علماء زمان خود: حاج شیخ فضل الله نوری، حاج شیخ علی نوری، ملا محمد آملی، شیخ هادی نجم آبادی، میرزا حسن آشتیانی و ادیب پیشاوری آموخت. او در سال 1284 هجری شمسی به لندن رفته و در آنجا با ادوارد براون، آمدروز و بون آشنا گشت. در سال 1290 برای مطالعه نسخه های فارسی، خصوصا نسخه های کتاب جهانگشای جوینی به پاریس رفته و با خاورشناسان فرانسوی از قبیل باربیه دومنار و کلمان هوار آشنا شد. او در آنجا با علی اکبر دهخدا ملاقات کرد و در ایام اقامت در آنجا هم صحبت او بود.در ایام جنگ جهانی اول با حسینقلی خان نواب به برلین رفت و تا پایان جنگ در آنجا ماند و دوباره به پاریس مراجعت نمود. او در آبرلینبا زاخاو، میتووخ و هارتمان آشنا شد.او در نهایت به تهران بازگشت و به کار تصحیح متون پرداخت. علامه قزوینی در ادب فارسی ،زبان عرب،تاریخ و کتاب شناسی تبحر فراوان داشت .وسعت اطلاعات و آشنایی او با طرز کار محققین اروپایی او را در امر تصحیح علمی متون و تحقیق سرآمد معاصران خود ساخته بود.از جمله آثار او می توان به تصحیح و تشحیه کتب : لباب الالباب عوفی، المعجم فی معائیر اشعار العجم، چهار مقاله عروضی، مرزبان نامه، تاریخ جهانگشای جوینی، شد الازار و دیوان حافظ اشاره کرد.علاوه بر این آثار یادداشت ها و مقالاتی نیز از او بر جای مانده است.

در خاتمه شایان ذکر است که دیوان حافظ تصحیح علامه قزوینی و مقالات علامه قزوینی در 5 جلد پیش تر به کوشش عبدالکریم جربزه دار، توسط انتشارات اساطیر منتشر شده است.

معرفی کتاب:اسماعیلیه

" اسماعیلیه "، عنوان کتابی است تالیف دکتر مهدی محقق که انتشارات اساطیر آن را منتشر نموده است.این کتاب که به قول مولف : " قلیل الحجم ولی کثیر الغنم "مباشد،دربرگیرنده روند شکل گیری مذهب اسماعیلیه و عقاید موافقان و مخالفان این مذهب می باشد.

پس از شهادت امام حسین و یاران او در کربلا،مذهب تشیع به جریان و نهضتی زیرزمینی مبدل شد که همواره مورد آزار و تعقیب حاکمان اموی و عباسی بود.شیعیان که خود را در معرض نابودی می دیدند،نظریه " تقیه " را مطرح و در ظاهر خود را سنی مذهب نمایانده لیکن در نهان به ولایت و اصول آل محمد(ص) وفادار بودند.از آنجا که شیعیان اعتقاد داشتند در هر زمان فقط یک امام معصوم وجود دارد که از سوی خداوند به او الهام می شود،با مرگ هر امام، بر سر جانشینی امام بعدی ناگزیر اختلافی پدید می آمد.اغلب شیعیان در مورد شش امام اول اتفاق نظر دارند، اما به دنبال رحلت امام جعفر صادق(ع)،اختلاف و دو دستگی بزرگی به وجود آمد.گروهی معتقد بودند که ولایت و مرجعیت به فرزند جوان تر ایشان یعنی امام موسی کاظم(ع) سپرده شده و از سلسله ای پیروی می کردند که به امام دوازدهم،یعنی امام مهدی(ع)، ختم می شد.این شیعیان را شیعیان " دوازده امامی " نامیدند. در مقابل گروهی دیگر از شیعیان از فرزند ارشد امام موسی کاظم(ع)، اسماعیل ،که پیش از پدرش از دنیا رفته بود پیروی کردند و اینان به " اسماعیلیان " معروف شده و مذهب اسماعیلیه شکل گرفت.

اسماعیلیه ، را می توان فرقه ای از شیعه نامید که امامت را پس از امام جعفر صادق(ع) به فرزند ارشد او اسماعیل ختم میکند.به جزه انشعاب قرامطه از این فرقه که امامت را منتهی به فرزند اسماعیل، یعنی محمد بن اسماعیل ، می داند. فرقه اسماعیلیه در قرن دوم (ق.م) تاسیس شد و در طول حیات خود و به دلایل گوناگون و در بلاد مختلف به نام های متعددی از جمله: فاطمیان، باطنیان،تعلیمیه،فدائیان،حشیشیه،سبعیه،هفت امامی،ملاحده مشهور شد. پیروان این مذهب همچنان در سوریه(سلمیه و طرطوس)، ایران(خراسان و کرمان)، افغانستان(بدخشان و شمال جلال آباد)، ترکستان، هند و مشرق آفریقا وجود دارند.

عقاید و آراء اسماعیلیان را می توان از آثار حکیم ناصر خسرو قبادیانی،ابو یعقوب سجستانی، حمید الدین کرمانی، ابو حاتم رازی و موئد شیرازی،خصوصا ناصر خسرو، استخراج نمود.

۱۳۹۱ مرداد ۲۷, جمعه

معرفی کتاب:زادالمسافرین

" زادالمسافرین " عنوان کتابی است تالیف حکیم ناصر خسرو قبادیانی با تصحیح و تحشیه محمد بذل الرحمن که انتشارات اساطیر آن را منتشر نموده است.

کتاب حاضر از مهم ترین تالیفات ناصر خسرو قبادیانی، شاعر و نویسنده بزرگ قرن پنجم،می باشد که آن را در سال 453 قمری تالیف کرده است.این کتاب برجسته ترین اثر فلسفی ناصر خسرو می باشد که با نثری زیبا و محکم وساده در 27 قول و ابواب و مباحث متعدد نوشته شده است.در این کتاب اصطلاحات فلسفی بسیار به زبان فارسی وجود دارد که بسیار جالب و مورد استفاده است.نویسنده در این اثر اصول عقاید حکیمانه و فلسفی را مانند اقسام علم،نفس،هیولی،مکان،زمان و اثبات صانع و حدوث عالم و رد مذهب تناسخ و اثبات ثواب و عقاب و معاد شرح داده است.همچنین مولف در این اثر خود عقاید مخالفان خصوصا عقاید محمد بن زکریای رازی که مغضوب متکلمان اسماعیلیه است و همچنین ایرانشهری را رد کرده است.زادالمسافرین از مهم ترین کتاب های مذهب اسماعیلیه می باشد.

مصحح این اثر، محمد بذل الرحمن ، دانشمند و محقق برجسته هندی می باشد که این اثر را بر اساس نسخه موجود در کتابخانه دانشگاه کمبریج تصحیح نموده است.

۱۳۹۱ تیر ۷, چهارشنبه

ز دست دل بریدن ها

چه بغضی در گلو حبس است ز دست دل بریدن ها

چه سیلی از دو چشم جاریست ز دوری و ندیدن ها

نفس در سینه ام حبس و نگه در دیده ام بی تاب

چه آهی می رود هر دم ز دست دل بریدن ها

شب هجر است و دارم آرزوها بهر دیدارش

هزار تیر دعا کرده رها بهر تو دیدن ها

ولیکن کارگر نامد ز بد عهدی این ایام

چو فارغ بود آن محبوب ز دست دل تپیدن ها

حسین جربزه دار- خردادماه1391

۱۳۹۱ خرداد ۲۶, جمعه

انتشار «کریمانه» به مناسبت 30 سالگی نشر اساطیر

مجموعه مقالاتی با عنوان «کریمانه» به مناسبت سی‌امین سالگرد تاسیس انتشارات اساطیر منتشر خواهد شد. به گزارش خبرنگار مهر، «کریمانه» عنوان مجموعه مقالاتی است که قرار است به مناسبت سی‌امین سال فعالیت انتشارات اساطیر به مدیریت عبدالکریم جربزه‌دار تا اواخر شهریورماه امسال منتشر شود. این مجموعه به دلیل حجم بالای مقالات در دو جلد مستقل منتشر خواهد شد. نامگذاری این مجموعه هم با الهام از نام عبدالکریم جربزه‌دار صورت گرفته است.
عمده مقالاتی که برای این کتاب جمع‌آوری می‌شوند، اهدایی از طرف محققان و پژوهشگران کشور است و شامل موضوعاتی در زمینه ادبیات، ایرانشناسی، باستان‌شناسی، زبان‌شناسی، نقد کتاب و هر علمی است که به نوعی با قلمرو ایران در ارتباط باشد و زیرمجموعه موضوعاتی باشد که نشر اساطیر بر انتشارشان مبادرت دارد.
مقالاتی که برای چاپ در این یادنامه یا ارج‌نامه در نظر گرفته می‌شوند، با همت و سرمایه جمشید کیانفر، دوستان جربزه‌دار، محققان و پژوهشگران پیشکسوت کشور جمع‌آوری می‌شوند. با این که این کتاب قرار است به مناسبت سی‌ سالگی انتشارات اساطیر منتشر شود، ولی موضوع اصلی مقالات آن درباره این ناشر نیست و شامل موضوعاتی است که به آن‌ها اشاره شد. هر جلد از این مجموعه، حدود 800 صفحه خواهد داشت.
«کریمانه» در حال حاضر آخرین مراحل آماده‌سازی مقالات را پشت سر می‌گذارد و قرار است تا پایان شهریورماه امسال منتشر شود، ولی با احتساب مرحله اخذ مجوز امکان دارد، عرضه آن به بازار در مهرماه سال جاری انجام شود.

۱۳۹۱ خرداد ۸, دوشنبه

دل من

اين روزا،

دل من تنگه واسه شعبده بازي چشات واسه اون ناز چشات،
واسه اون نرگس_ افسونگرو نيرنگ نگات،
دل من تنگه واسه لب هاي شيرين سخنت،
واسه اون رنگ لبات طعم لبات،
دل من تنگه واسه زلف هاي آشفته تو واسه اون دام بلا،
واسه اون جعد موهات رنگ موهات،
دل من تنگه واسه گرماي سوزان تنت،
واسه آغوش پر از مهر و صفات،
واسه اون ناز و ادات،
دل من تنگه واسه يه گفتگوي من و تو،
واسه چش تو چش شدن،
واسه دلباختگي و عاشق شدن،
واسه اون لحظه كه سر رو شونه هات من بذارم،
تو گوشت نجوا كنم بگم چقد دوست دارم،
چي بگم از اين دل تنگه خودم؟هر چي بگم بازم كمه،
دل من تنگه تو و تو بي خيال دل من،
شايدم بي خبري از دل من ،باشه اشكالي نداره گل من.

حسین جربزه دار-فروردین89

۱۳۹۱ خرداد ۷, یکشنبه

معرفی کتاب:سیذارتا

سیذارتا ، عنوان کتابی است از هرمان هسه با ترجمان پرویز داریوش که انتشارات اساطیر آن را منتشر نموده است.

هرمان هسه(1877-1962) رمان نویس،شاعر و نقاش آلمانی-سوییسی که بخاطر قدرت استعداد نویسندگی،شکوفایی اندیشه و شجاعت ژرف در بیان اندیشه های انسان مداری و سبک عالی نگارش در سال 1946 میلادی به دریافت جایزه نوبل در ادبیات نائل شد.او بیش از هر نویسنده ای توانسته است از رنج های درونی و کشمکش های روحی، انزوا و زندگی باطنی بشر سخن گوید.و این همه از علاقه او به فلسفه اصالت وجود،موضوعات روحانی و عرفانی، بودا و فلسفه هندو، که در آثار او مشهود می باشد، ناشی می شود.

هسه در آثار خود نمایاندن و معرفی اضداد را با انتخاب دو سرشت کاملاً مختلف که ، هر دم به یکدیگر نزدیک می شوند، به عهده می گیرد که سرانجام با یکدیگر همگام و هماهنگ می شوند و از دو طریق مختلف به یکجا می رسند.او برخلاف بسیاری از نویسندگان که به بشر جدا از عالم طبیعت اعتقاد دارند و به هر تغییر شکل طبیعت برحسب فنون علمی می نگرند، راه شناخت تدریجی بشر را در ارتباط با عالم خلقت می داند.

اثر حاضر، سیذارتا، از مهم ترین آثار او بشمار می آید.سیذارتا، پسر برهمنی است که از پی یافتن حقیقت کلی، خانه و خانواده را ترک می کند و با دوستی همسفر می شود.او در ابتدای راه به یکی از پیشوایان دین برمی خورد که برای رسیدن به مقصود به او درس ریاضت و زهد می دهد.اما او از این طریق احساس آرامش روحی نکرده، پس به راه خویش ادامه می دهد تا به فردی برمی خورد که چهره نورانی اش بلافاصله سیذارتا را تحت تاثیر قرار داده و در وجود او که به بودا معروف است، راهنمای خویش را می یابد و ...
از دیگر آثار مهم هرمان هسه می توان به بازی مهره شیشه ای، دمیان و گرگ بیابان اشاره کرد.شایان ذکر است که سایر آثار این نویسنده توسط انتشارات اساطیر به چاپ رسیده است.