معرفي كتاب : نزهة القلوب

"نزهه القلوب"،كتابي است درباره هيئت و جغرافيا به زبان فارسي كه حمدالله مستوفي قزويني آن را در سال 740ه.ق تاليف و گاي ليسترانج آن را تصحيح و تحشيه نموده و انتشارات اساطير به تازگي آن را منتشر و روانه بازار نشر كرده است.

كتاب حاضر مشتمل است بر يك فاتحه،سه مقاله و يك خاتمه:1)فاتحه مشتمل بر يك مقدمه،در ذكر ترتيب ابداع افلاك و نجوم و عناصر و ... و يك ديباچه در ذكر ربع مسكون و شرح طول و عرض و صفت اقاليم و وصف اطراف آن.2)مقاله اول درباره تكوين مواليد ثلاثه معادن و نبات و حيوان،مقاله دوم در ذكر انسان و مقاله سوم كه مهم ترين بخش كتاب نيز مي باشد درباره بلدان و ولايات و بقاع است كه خود مشتمل بر چهار قسمت است:الف)در ذكر حرمين شريفن،ب)شرح احوال ايران زمين مشتمل بر يك مطلع در شرح تقسيم و طول و عرض و حدود قاصي و قبله بلاد ايران و چگونگي آب و هوا و بنياد عمارات و مشخصات و صفات ساكنان در20باب و يك مخلص در ضبط راه ها،نهر ها و عيون و اشجار و كوه ها و معادن در 5فصل،پ)ذكر بلادي كه اگرچه جزء ايران نيستند اما حكام ايران آنها را ساخته اند،ت)ذكر عمارات عاليه مشهور كه در ديگر ولايات ربع مسكون است و از معظمات ابنيه.3)و خاتمه كتاب در ذكر عجايبي است كه در ساير ولايات ربع مسكون است.

و اما درباره حمدالله مستوفي:او شاعر،مورخ و جغرافيا نويس ايراني در قرن 8ه.ق و اهل قزوين بوده است.افراد خاندانش غالبا مستوفيان و متصديان امور ديواني بوده اند و او نيز مدتي به عنوان متصدي ماليات قزوين.،زنجان،ابهر و طارمين انجام وظيفه مي كرده است.از آثار او سه كتاب باقي مانده است:"تاريخ گزيده" ،"ظفرنامه" كه تاريخ منظومي است به وزن شاهنامه و "نزهة القلوب"َ

معرفي كتاب : ديوان اثيرالدين آخسيكتي

كتاب حاضر،همانطور كه از نام آن پيداست،ديوان اشعار اثيرالدين آخسيكتي مي باشد كه مرحوم دكتر ركن الدين همايون فرخ ضمن افزودن شرح حال مفصل و مقايسه ايشان با شاعران معاصر و بيان نظرات برخي از بزرگان ادب فارسي درباره ايشان،متن اشعار را از مقايسه هست ديوان و منتخب و دو جنگ گردآوري،تصحيح و مقابله نموده است و انتشارات اساطير به تازگي آن را منتشر نموده است.

اثير الدين آخسيكتي شاعر پارسي گوي معروف قرن ششم ه.ق و منسوب به آخسيتك از فرغانه مي باشد.او در شعرش خود را "اثير" و "اثير آخسيكتي" ناميده،ليكن تذكره نويسان از او با نام اثيرالدين آخسيكتي نام برده اند.او رياضي،حكمت،طب،نجوم،منطق،فقه،اصول،كلام مي دانسته و بر ادبيات عرب تسلط داشته است.اثيرالدين در قالب هاي شعري قصيده،غزل،قطعه و رباعي شعر مي سروده است.شعر اثير،همانطور كه شيوه رايج روزگار او بوده،برخوردار از مغلق گويي،استعمال لغات مهجور عربي و فارسي و به كار بردن اصطلاحات فلسفي،حكمي،نجوم و الهيات مي باشد.هرچند كه اثير كوشيده تا آنجا كه مقدور بوده خود را از اين قيد برهاند و سخن خود را با زباني ساده بيان دارد.سبك اثير تركيبي از سبك خراساني و عراقي مي باشد.او با تلفيق جلال و شكوه و طنين سبك خراساني با لطافت و رواني و ملاحت سبك عراقي،سبك جديدي را به وجود آورده كه بسيار دلنشين و مطبوع است.او از استعارات و تشبيهات و معاني دور از ذهن خصوصا در غزل سرايي دوري نموده است.به نظر مي رسد اثير از برخي شعرا چون خاقاني،انوري ابيوردي و سنايي متاثر بوده است.او خصوصا در غزل پيرو نحوه تفكر عرفاني سنايي غزنوي مي باشد.و در پايان رباعي از اثيرالدين:

دل،بر تو بدل،نمي گزيند،چه كنم

جزء با غم تو،نمي نشيند،چه كنم

وين ديده كه امروز تورا مي بيند

فردا ،كه مبادا كه نه بيند،چه كنم

معرفي كتاب : اشعار عاميانه ايران در عصر قاجاري

كتاب حاضر مجموعه اي است از اشعار عاميانه ايران يا به اصطلاح علمي"فولكلوريك"كه در خلال سال هاي واپسين سلطنت ناصرالدين شاه قاجار(از1264تا1313ه.ق برابر با سال هاي 1845تا1896م)در بين مردم كوچه و بازار رايج بوده و مطربان،خوانندگان،نوازندگان و مقلدان دوره گرد آن ها را در عروسي ها ،ختنه سوران ها و مجالس سور و سرور طبقات عامه مردم و احيانا در بزم هاي خصوصي خواص مي خوانده اند.به دليل فولكلور بودن اين اشعار نمي توان سال دقيق انشاء،انتشار و سراينده آن ها را در كتاب ها و تذكره ها جستجو كرد.از آنجا كه اشعار عاميانه،زبان حال مردم كوچه و بازار مي باشد و اين مردم به اصول و قواعد شعر آشنا نيستند،اين اشعار فاقد قواعد عروضي است.الهام بخش اين مردمان در سرودن شعر تحولات و تغييرات نامساعد اجتماعي،سياسي و اقتصادي مي باشد.

اين اشعار را محقق روسي، والنتين آلكسي يويچ ژوكوفسكي، در طي اقامت چند ساله خود در ايران و با حضور در شهرهاي مختلف از زبان مردم شنيده و در قالب كتابي گردآوري كرده است و مرحوم دكتر عبدالحسين نوايي ضمن افزودن توضيحاتي ، نسخه اوليه اين اشعار را تصحيح نموده است.

اين كتاب نخستين بار در سال 1382توسط انتشارات اساطير به چاپ رسيد و هم اكنون چاپ دوم اين اثر روانه بازار نشر گرديده است.

معرفی کتاب : آیین فتوت و جوانمردی

عنوان کتابی است تالیف استاد اسماعیل حاکمی،که انتشارات اساطیر به تازگی چاپ دوم آن را روانه بازار کرده است. همانطور که از نام آن آشکار می باشد،موضوع آن فتوت و جوانمردی می باشد.مولف در این کتاب ضمن برشمردن آیین فتوت و جوانمردی،طبقات گوناگون فتیان را مطرح و درباره فتوت نامه نویسی نیز توضیحاتی ارائه کرده است.در این کتاب نمونه هایی از داستان های مرتبط با جوانمردان و عیاران ارائه و از جوانمردان مشهوری چون:حمزه بن آذرک،هشام بن حکیم،ابو مسلم خراسانی و یعقوب لیث صفاری سخن به میان آمده و در ادامه، استاد حاکمی بطور مفصل به یعقوب لیث و زندگی وی پرداخته و در پایان کتاب نیز مقالاتی از استاد عبدالحسین زرینکوب و سعید نفیسی درباره موضوع فتوت و جوانمردی اضافه کرده است.

با توجه به این که فتوت و جوانمردی یکی از جنبه های مهم عرفان و تصوف ایرانی می باشد،به نظر می رسد که این کتاب منبع بسیار ارزشمندی در این خصوص باشد.
شایان ذکر است که انتشلرات اساطیر پیشتر کتابی با نام"فتوت نامه"،تالیف میر سید علی همدانی به کوشش عبدالکریم جربزه دار را در ارتباط با موضوع فتوت و جوانمردی منتشر کرده است که این کتاب نیز تا کنون سه مرتبه به چاپ رسیده و مورد استقبال علاقمندان قرار گرفته است.

معرفی کتاب : شناخت اساطیر ایران

کتاب حاضر نوشته جناب جان راسل هینلز،دین پژوه و اسطوره شناس معاصر،می باشد.این کتاب را استاد باجلان فرخی،از پژوهشگران حوزه اسطوره شناسی و مردم شناسی،در سال 1383ترجمه و با افزودن دانسته ها و تحقیقات خود،کتابی ارزشمند و جامع را در خصوص اساطیر ایران ترجمه و تالیف و انتشارات اساطیر نیز آن را منتشر نمود و اکنون نیز چاپ سوم این کتاب توسط انتشارات اساطیر روانه بازار نشر گردیده است.

این کتاب شامل مباحثی چون کیش خدایان،قهرمانان ایزدی،اساطیر زرتشتی،زروان گرایی،اساطیر مانوی،اساطیر مزدکی،گاه شماری اسطوره ای-آیینی،جشن ها،پرندگان و حیوانات اسطوره ای و مباحث بسیار ارزشمندی درباره اساطیر ایرانی می باشد.

با توجه به نقش برجسته اسطوره ایرانی در دین زرتشتی،به نظر می رسد کتاب حاضر جدای از مباحث ارزشمندش در حوزه اسطوره پژوهی،منبع قابل توجهی برای شناخت دین زرتشتی باشد.

غریق نجات

اگر غریق نجاتم تو باشی و آغوشت
مرا از هزار بار غرق شدن
در دریای متلاطم دلم
باکی نیست.

آبان89

معرفي كتاب:شكوي الغريب

"شكوي الغريب"، عنوان كتابي است تاليف"عين القضات همداني" كه "عفيف عسيران"ضمن افزودن مقدمه اي،نسخه خطي عربي آن را تصحيح نموده و به پيشنهاد انتشارات اساطير،"غلامرضا جمشيد نژاد اول" اين كتاب را به زبان فارسي برگردانده و هم اكنون به زينت طبع آراسته گرديده است.
اين كتاب در واقع مشتمل بر سه بخش مي باشد.بخش نخست همانطور كه پيش تر گفته شد،مقدمه اي است از استاد عفيف عسيران درباره دلايل به شهادت رسيدن عين القضات همداني.عفيف عسيران با توجه به تسلط خود بر افكار،احوال و آثار عين القضات همداني،برخي از عقايد اين عارف برجسته ايراني از جمله:مساله نبوت،مساله پير و مريد،مساله حلول و ... را كه منجر به شهادت وي شده است را بر مي شمرد.
بخش دوم كتاب،متن "شكوي الغريب" مي باشد كه نام كامل آن"رساله شكوي الغريب عن الاوطان الي علماء البلدان" مي باشد و عين القضات آن را در زندان بغداد و چند ماهي پيش از شهادت خود نوشته است و مملو از نكات عرفاني و فلسفي مي باشد.او در اين رساله كه نامه اي سرگشاده به علماي عصر مي باشد،از دگرگوني هاي روزگار و گرفتاري هايش شكوه سر مي دهد و از طريق اين رساله، از خود،عليه علمايي كه به او تهمت زندقه و كفر زده اند،به دفاع مي پردازد.
بخش پاياني كتاب كه عنوان"رساله حقيقت مذهب"را دارا مي باشد و نوشته عين القضات مي باشد،خود شامل سه فصل است.اين بخش مباحثي چون ايمان به خدا و صفات او،ايمان به نبوت و ايمان به آخرت را در بر مي گيرد.
درباره عين القضات:ابو المعالي عبدالله بن محمد ميانجي همداني ملقب به عين القضات همداني، از حكيمان و عارفان ايراني و علماي شافعي در اوايل قرن ششم هجري بود.او كه متولد همدان بود،در همان جا نيز به تحصيل علوم مختلف پرداخت و پس از اندك زماني در ادب و حكمت و فقه متبحر گرديده و شهرتي يافت و البته مورد حسد فقها و متكلمين معاصر قرار گرفت.فلسفه و حكمت طبع حقيقت جوي و كمال گراي او را قانع و راضي نساخت و بحران هاي فكري ناشي از مطالعه فلسفه و كلام او را گرفتار شك و ترديد كرد.تا اين كه آشنايي او با آثار امام محمد غزالي، موجب شد تا او نيز از طريق تصوف راه حلي براي ابهاماتي كه كلام و فلسفه جوابي براي آنها نداشت،بيابد.به دنبال اين امر،آشنايي او با احمد غزالي صورت پذيرفت و از اين زمان بود كه عين القضات تحت تاثير پير و مرشد خود،احمد غزالي،اين عارف و عرفان دان جمال گراي ،آزاد انديش عملا وارد جرگه صوفيه گرديد.عين القضات كه در بيان عقايد خود بسيار بي پروا بود به زودي مورد بدگماني متشرعين قرار گرفت و فقها و متكلمين او را تكفير كردند.از او آثار متعددي به زبان فارسي و عربي بر جاي مانده است.از جمله:رساله جمالي،تمهيدات،مكاتيب كه شامل نامه هاي فلسفي و عرفاني است،زبده الحقايق و رباعيات عين القضات ، يزدان شناخت و نزهه العشاق كه مجموعه اشعار اوست. از خصوصيات بارز نوشته هاي عين القضات سوز و گداز موجود در آنها و استفاده از تعبيرهاي نغز و دلكش صوفيانه مي باشد.

عين القضات را در نهايت در مدرسه اي كه محل تدريس او بود بر دار كردند و همان گونه كه خود آرزو داشت جسدش را با نفت و بوريا آتش زدند.

ما مرگ و شهادت به دعا خواسته ايم/آن هم به سه چيز كم بها خواسته ايم

گر دوست مدد كند به آنچه ما خواسته ايم/ما آتش و نفت و بوريا خواسته ايم

و تو این کاره نیستی

اندیشیدن به این که زین پس دیگر به من نمی اندیشی
باز به من اندیشیدن است
پس باید بکوشی که نیاندیشی
که نمی خواهی زین پس به من بیاندیشی
پس باید در خویشتن خویش جستجو کنی
و به خودبود خود بیاندیشی
و این یعنی "تهیت"
و تو این کاره نیستی


مهرماه89

معرفي كتاب:اقبال لاهوري،شاعر پارسي گوي پاكستان

كتاب حاضر،در واقع رساله اي است درباره احوال و افكار اقبال لاهوري،شاعر پارسي گوي پاكستان،به قلم استاد مجتبي مينوي كه پيش تر جزء انتشارات مجله يغما در سال 1347منتشر گرديده بود.ليكن رساله مذكور در ايام حاضر نه تنها ناياب بلكه بسياري از پژوهندگان از وجود آن بي اطلاع بودند.به همين دليل عبدالكريم جربزه دار رساله موصوف را با شيوه امروزي تدوين و تبويب نموده و آن را به سه فصل و هر فصل را به چندين بخش تقسيم و با افزودن فهرست مندرجات مفصل و نمايه،آن را در قالب يك كتاب ،آن طور كه شايسته و بايسته بود،آماده و انتشارات اساطير اقدام به چاپ اين اثر ارزشمند نموده است.

فصل نخست كتاب به بررسي احوال و افكار اقبال لاهوري پرداخته و فصل دوم كه عنوان"اسرار خودي و رموز بي خودي"را دارا مي باشد در واقع تجزيه و تحليل دو كتاب "اسرار خودي"و "رموز بي خودي" مشاراليه مي باشد كه كتاب اول، اولين منظومه فلسفي اقبال لاهوري است.فصل آخر كتاب نيز به ديگر كتب اقبال لاهوري پرداخته است.

به نظر مي رسد اين كتاب كم حجم منبع ارزشمندي درباره انديشه هاي ديني،فلسفي و حتي سياسي اقبال لاهوري باشد و مي تواند تصويري دقيق از عقايد ايشان به پژوهشگران ارائه دهد.

"محمد اقبال"در سال 1256ه.ش در سيالكوت،پنجاب متولد شد.علاقه او به فلسفه غرب،او را به اروپا كشانيد.اقبال علاقه بسياري به آثار جان لاك،هگل،گوته،تولستوي و اوگوست كنت داشت و همچنين دلبستگي شديدي به اشعار مولوي.او پس از بازگشت از اروپا به وطن به بيدار كردن هموطنان خويش و متحد ساختن مسلمانان جهان عليه غرب پرداخت و بسياري از انديشه هاي خود را در قالب شعر فارسي بيان كرد.مجموعه اشعار فارسي او در قالب هاي شعري قطعه،دو بيتي،رباعي،غزل،مثنوي و قصيده در كتاب هايي با نام"اسرار خودي"،"رموز بي خودي" ،"زبور عجم"و... به چاپ رسيده است.او در سال1317ه.ش در گذشت.

معرفي كتاب:ايام محبس

"ايام محبس" نخستين اثر علي دشتي،اديب و سياستمدار درگذشته مي باشد.اين اثر دربرگيرنده خاطرات و يادداشتهاي مشاراليه در ايام زندان، در دوره حكومت رضا شاه ،مي باشد.اين كتاب نخستين بار به صورت پاورقي در روزنامه "شفق سرخ"منتشر گرديد و پس از آن به دليل كثرت طالبين و استقبال از اين يادداشتها،مستقلا و به دفعات به چاپ رسيد و هم اكنون نيز انتشارات اساطير آن را تجديد چاپ نموده است.جناب آقاي مشفق همداني اين كتاب را شرح مبارزه يك روح سركش و آزاده بر ضد ظلم و ستمگري و نظام غلط اجتماعي و البته آيينه افكار كليه آزاديخواهان و مشروطه طلبان ايران مي داند و همچنين آقاي ابراهيم خواجه نوري اين اثر را يكي از گرانبهاترين تحفه هاي ادبيات قرن اخير برشمرده است.

از ديگر آثار اين نويسنده مي توان نقشي از حافظ،نگاهي به صائب،خاقاني شاعري دير آشنا،دمي با خيام،قلمرو سعدي و سايه را نام برد كه جملگي توسط انتشارات اساطير به چاپ رسيده اند.

جداي از فعاليت هاي ادبي ايشان،زندگي سياسي ايشان نيز بسيار قابل ملاحظه مي باشد.علي دشتي براي دو دوره عضو مجلس شوراي ملي و از اعضاي هيئت موسس حزب عدالت بود.همچنين به عنوان سناتور عضو مجلس سنا بودند و براي دوره اي به عنوان سفير ايران در لبنان فعاليت مي كردند.